Novelle begrotingswet verduidelijkt uitzondering voor geheime defensie-aankopen

President Peter Pellegrini heeft een novelle van de wet op de begrotingsregels voor de overheid ondertekend. Die preciseert, naast minder bureaucratie voor staat en gemeenten, ook de procedure voor geheime haalbaarheidsstudies bij het ministerie van Defensie. Het gaat om een uitzondering die al bestond voordat de novelle werd aangenomen. Voor investeringen en concessies die met geheime informatie samenhangen, zoals defensie-infrastructuur en de aankoop van militair materieel, hoefde Defensie al geen haalbaarheidsstudie vooraf op te stellen en te publiceren. Andere ministeries moeten zo’n studie wel vooraf opstellen en publiceren. De novelle verduidelijkt nu hoe die uitzondering in de praktijk wordt toegepast. Ze voegt er geen nieuwe geheimhoudingsregel aan toe.

Minder bureaucratie voor staat en gemeenten

De bepaling over Defensie staat in dezelfde novelle waarmee Pellegrini op 22 oktober 2026 de wet op de begrotingsregels voor de hele overheid wijzigde. De wijziging vermindert vooral de bureaucratie voor staat en gemeenten. Sommige aanpassingen van uitgavenlimieten hoeven niet meer apart goedgekeurd te worden door regering of ministerie. Ze worden alleen nog geregistreerd in het informatiesysteem van het ministerie van Financiën, de databank waarin de overheid haar begrotingscijfers bijhoudt. Dat scheelt ambtenaren bij gemeenten en ministeries een goedkeuringsstap die zij voorheen wel moesten doorlopen. Het Presidentieel Kabinet, de staf van de president die wetten voor ondertekening controleert, zag in de novelle geen strijd met de Grondwet.

Ruimere regels bij een begrotingsprovisorium

De novelle schrapt ook de maandelijkse uitgavenlimiet tijdens een begrotingsprovisorium. Dat is de periode waarin de overheid werkt zonder dat de Národná rada SR, het Slowaakse parlement, al een begroting voor het nieuwe jaar heeft goedgekeurd. Die limiet lag voorheen op maximaal een twaalfde van het jaarbudget per maand. Zo bleven uitgaven gelijk over het jaar verspreid en kon de overheid niet in de eerste maanden al een groot deel van het budget opmaken. De novelle vervangt die maandgrens door enkel een jaarplafond. Daardoor krijgt de minister van Financiën meer ruimte om geld binnen het jaar naar eigen inzicht te verdelen tussen departementen, ook als de begroting voor dat jaar nog niet is vastgesteld.

Oppositie vroeg om veto

Volgens SaS-politicus Gröhling vroeg de liberale oppositiepartij SaS, die hij leidt, Pellegrini op 8 oktober 2026 per brief om de aanpassing van het begrotingsprovisorium te veto’en. Branislav Gröhling waarschuwde dat de regering na verkiezingen zo in negen maanden kan uitgeven wat voorheen over twaalf maanden gespreid moest worden. Het risico was geen geld meer voor verpleegkundigen, artsen en leraren tegen het einde van dat begrotingsjaar. De novelle werd in de Národná rada, het Slowaakse parlement, met precies 76 stemmen aangenomen. Dat is het grondwettelijke minimum voor een gewone wet, waardoor een veto van Pellegrini daarna moeilijk te overrulen viel.

Over de uitzondering voor Defensie bestaat geen eenduidig beeld onder de media in Slowakije. De ene lezing spreekt van geheimhouding rond defensie-aankopen. De andere benadrukt dat het om een precisering van een al langer bestaande regel gaat, zonder dat Defensie daarmee meer geheim mag houden dan voorheen. De novelle treedt gefaseerd in werking: een eerste deel van de wijzigingen gaat in op 15 november 2026, de rest volgt op 1 januari 2027.