Ombudsman trekt klacht tegen geneesmiddelenwet in bij Slowaaks Grondwettelijk Hof

Ombudsman Róbert Dobrovodský trekt zijn klacht bij het Grondwettelijk Hof over de wet op de vergoeding van geneesmiddelen terug, meldt ombudsman Dobrovodský zelf. Dobrovodský is de Slowaakse ombudsman, in het Slowaaks de Verejný ochranca práv, en behandelt klachten van burgers over de overheid. Hij kan zelf geen wet wijzigen, maar signaleert knelpunten aan de wetgever en kan, zoals in deze zaak, een podnet indienen bij het Grondwettelijk Hof. Hij nam het besluit na een gesprek op donderdag 22 oktober 2026 met premier Robert Fico van de partij Smer-SD. Smer-SD is de grootste partij in de regerende coalitie van Slowakije. Zijn bezwaren tegen de wet zijn verwerkt in de nieuwste novelle, die president Peter Pellegrini dinsdag 20 oktober 2026 ondertekende. Pellegrini is het staatshoofd van Slowakije en ondertekent een wet nadat het parlement ermee heeft ingestemd. Dobrovodský noemt de intrekking een voorbeeld van constructieve dialoog tussen de constitutionele instellingen van Slowakije. Dat akkoord kwam tot stand ten gunste van de patiënt, nog voordat het Hof een eindoordeel velde. Daarmee komt een slepend geschil tussen de ombudsman en de wetgever tot een einde zonder rechterlijke tussenkomst.

Nieuw recht op uitzonderlijke geneesmiddelen

De novelle van de wet op de vergoeding van geneesmiddelen, hulpmiddelen en dieetvoeding geeft patiënten in Slowakije voor het eerst een wettelijk recht op toegang tot zogeheten uitzonderlijke geneesmiddelen. Dat zijn medicijnen die normaal niet worden vergoed. De wet voert daarnaast uniforme vergoedingsvoorwaarden en uitgavenplafonds in voor zorgverzekeraars. Verzekeraars kunnen voortaan geen extra documentatie meer eisen bij een aanvraag, omdat de novelle de aanvraagvereisten standaardiseert. Verder komt er een nieuw, onafhankelijk toezichtsorgaan dat een afgewezen aanvraag opnieuw kan beoordelen. Dat nieuwe orgaan staat volledig los van de zorgverzekeraar die de aanvraag in eerste instantie afwees. Voor wie in Slowakije woont en een duur of zeldzaam medicijn nodig heeft, verandert dit op welke grond een verzekeraar een vergoeding mag weigeren. Ook verandert bij wie een afwijzing opnieuw kan worden voorgelegd.

Wet treedt in twee fasen in werking

De novelle treedt gefaseerd in werking. De eerste bepalingen gelden al vanaf 1 november 2026. De belangrijkste wijzigingen, waaronder het recht op uitzonderlijke geneesmiddelen en het nieuwe toezichtsorgaan, gaan pas in op 1 januari 2027.

Klacht lag al sinds mei 2025 bij het Hof

Dobrovodský trok geen verse klacht in. Volgens het Grondwettelijk Hof zelf kwam zijn podnet over de geneesmiddelenwet al op 14 mei 2025 bij het Hof binnen. Het Hof registreerde de zaak destijds als PL ÚS 10/2025. Die zaak werd later samengevoegd met een tweede zaak, PL ÚS 1/2025. Acht dagen na het indienen, op 22 mei 2025, riep de ombudsman zelf een rondetafelgesprek over het onderwerp bijeen. Het Grondwettelijk Hof is de hoogste rechterlijke instantie van Slowakije voor toetsing van wetten aan de grondwet. Het Hof had op het moment van de intrekking nog geen eindoordeel over de klacht geveld. Het Hof zetelt in Košice, in het oosten van Slowakije. Met de intrekking komt er dus geen rechterlijke uitspraak meer over de klacht die anderhalf jaar bij het Hof lag.

De eerste bepalingen van de novelle gaan in op 1 november 2026. De kern van de hervorming, met het recht op uitzonderlijke geneesmiddelen en het nieuwe toezichtsorgaan, volgt op 1 januari 2027.