Zelenskyj vraagt Slowakije om alternatieve route voor Oekraïens graan

Russische aanvallen hebben de aanvoerroute voor Oekraïens graan via de Zwarte Zee grotendeels platgelegd. Daardoor vroeg de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyj vrijdag aan Slowakije, Polen, Roemenië en Hongarije om de doorvoer van Oekraïens graan over hun grondgebied toe te staan. Dat alternatief voor de zeeroute vroeg hij tijdens de top van EU-regeringsleiders in Brussel. Oekraïne voert zijn graan normaal vooral uit via havens aan de Zwarte Zee, zoals Odesa. Rusland valt die haveninfrastructuur en de scheepvaartroutes ernaartoe al sinds het begin van de oorlog geregeld aan.

Normaal loopt ongeveer 90 procent van de Oekraïense export van tarwe, maïs en zonnebloemzaad via de Zwarte Zee. Door de Russische aanvallen is die zeeroute nu grotendeels onbruikbaar. Oekraïne is daardoor voor de aanvoer van zijn graan naar de wereldmarkt aangewezen op landroutes door de buurlanden. Het land behoort van oudsher tot de grootste graanexporteurs van de wereld en levert normaal veel tarwe en maïs aan landen in Afrika en het Midden-Oosten. Die regio’s zijn voor hun voedselzekerheid mede van die aanvoer afhankelijk. Vóór de Russische invasie gold de Zwarte Zee als de belangrijkste handelsroute van Oekraïne, dankzij de havens aan de kust bij Odesa. De Europese Unie zette na het begin van de Russische invasie al eerder zogeheten solidariteitscorridors op. Daarmee ging Oekraïens graan via land- en rivierroutes door onder meer Polen, Roemenië, Hongarije en Slowakije naar de wereldmarkt.

Hongarije heeft, meldt premier Magyar, geen bezwaar tegen doorvoer van Oekraïens graan over zijn grondgebied. Dat mag zolang de lading alleen passeert op weg naar andere bestemmingen. Péter Magyar maakte Zelenskyjs verzoek zaterdag bekend via de radiozender RTL. Hij noemde als voorbeeld het vervoer van maïs in verzegelde treinen, een idee dat volgens hem al kort na de Russische invasie van Oekraïne werd voorgesteld. Die eerdere solidariteitscorridors zorgden destijds ook voor spanningen met boeren in buurlanden als Polen, Hongarije en Slowakije. Zij vreesden voor prijsdruk op hun eigen markt door goedkoper Oekraïens graan dat in het land zelf bleef liggen, in plaats van door te reizen naar de wereldmarkt. Slowakije grenst in het oosten rechtstreeks aan Oekraïne en is sinds de Russische invasie een van de buurlanden waar al langer vrachtverkeer van en naar Oekraïne doorheen gaat.

Zelenskyj waarschuwde op de top ook dat Europa tot 20 miljoen Oekraïense vluchtelingen zou kunnen krijgen als Rusland de oorlog zou winnen. Hij benadrukte daarbij dat Oekraïense weerstand tegen Rusland ook de veiligheid van Europa zelf beschermt. Zelenskyj reist voor zulke EU-toppen regelmatig naar Brussel. Daar lobbyt hij bij de regeringsleiders van de lidstaten voor voortgezette steun aan Oekraïne, nu ook met dit verzoek om graantransit.

Een eventuele doorvoer van Oekraïens graan via Slowakije kan extra vrachtwagens en goederentreinen betekenen op de Slowaakse weg en het spoor richting West-Europa. Dat was ook het geval tijdens de eerdere solidariteitscorridors. Toeleveringen via de Zwarte Zee verliepen na de Russische invasie al eerder met wisselend succes. Afspraken over een veilige vaarroute voor graanschepen kwamen in het verleden telkens weer onder druk door gevechten en aanvallen rond Odesa en de Krim. Officiële reacties van Slowakije, Polen of Roemenië op Zelenskyjs verzoek waren bij het verschijnen van dit artikel niet bekend.