Fico wil niet meedoen aan nieuwe EU-lening voor Oekraïne

Premier Robert Fico kondigde woensdag na een overleg van de Visegrad Vier in Brussel aan dat Slowakije niet meedoet aan de geplande nieuwe EU-lening voor Oekraïne. Hij vraagt voor Slowakije opnieuw een vrijstelling, zoals ook al bij de vorige lening. Zo’n vrijstelling betekent dat Slowakije, in tegenstelling tot de meeste andere EU-lidstaten, niet verplicht is om mee te betalen aan het leningmechanisme voor Oekraïne. De aankondiging kwam na afloop van het overleg van de Visegrad Vier, dat de vier landen traditioneel houden voordat de bredere EU-top begint. De Visegrad Vier is het samenwerkingsverband van Slowakije, Hongarije, Tsjechië en Polen, dat de vier landen voorafgaand aan EU-toppen laat afstemmen. Fico leidt de Slowaakse regering, een coalitie onder zijn partij Smer-SD.

Een koppeling van de nieuwe meerjarige lening voor Oekraïne aan de onderhandelingen over de volgende EU-begroting, die loopt van 2028 tot 2034, is volgens Fico zeer gevaarlijk. Zo’n koppeling vormt volgens hem een risico voor de eenheid binnen de Unie. Hij wil de twee dossiers daarom gescheiden houden in de komende onderhandelingen tussen de EU-lidstaten. De onderhandelingen over de nieuwe EU-begroting lopen voorlopig los van die over de Oekraïne-lening.

Slowakije deed ook al niet mee aan de vorige EU-lening van 90 miljard euro voor Oekraïne. Fico noemt die lening onrealistisch om terug te betalen en behandelt ze in de praktijk als een gift. De nieuwe vrijstelling die hij nu vraagt, volgt dus dezelfde lijn als zijn standpunt bij die eerdere lening. Het precieze bedrag van de nieuwe lening voor Oekraïne is nog niet bekendgemaakt, en ook de exacte voorwaarden van de vrijstelling die Slowakije vraagt, zijn nog niet uitgewerkt.

Zijn regering zal andere EU-lidstaten niet tegenhouden om Oekraïne financieel te steunen, zegt Fico. Slowakije doet alleen zelf niet mee aan dit financieringsmechanisme. Hij laat de keuze om wel of niet mee te betalen dus aan elk EU-land afzonderlijk over.

Een besluit over de nieuwe lening valt waarschijnlijk pas op de EU-top van december. De huidige, tweedaagse top in Brussel levert over dit dossier hooguit een politieke stellingname op. Op die EU-top komen de staatshoofden en regeringsleiders van de EU-landen bijeen om gezamenlijke standpunten te bepalen. Naast de Oekraïne-lening wil Fico er ook de energieprijzen, het concurrentievermogen en de volgende EU-begroting bespreken. Die drie onderwerpen staan los van de leningdiscussie op de agenda van de top.

Tot de EU-top van december blijft de kwestie dus vooral een onderhandelingspunt tussen de lidstaten, zonder dat er al een definitief besluit ligt. De EU-lening moet Oekraïne helpen zijn staatsbegroting draaiende te houden terwijl de oorlog met Rusland voortduurt. Voor inwoners van Slowakije verandert er voorlopig dus niets: het dossier ligt bij de regering en de EU-instellingen in Brussel, niet bij een nationale stemming of wetswijziging. Nederlanders en Belgen met een band met Slowakije merken het debat vooral terug in de Slowaakse opstelling binnen de EU, niet in regels die zij zelf in Slowakije tegenkomen. Hoe de andere EU-landen op Fico’s standpunt reageren, melden de Slowaakse media vooralsnog niet.