Extreem sterke El Niño voedt waarschuwing dat 2027 het warmste jaar ooit wordt

Het Pacifische El Niño-fenomeen vertoonde half oktober in de Niño-3.4-regio, een meetpunt voor klimaatwetenschappers bij de evenaar, een temperatuurafwijking van ongeveer 2,1 graden Celsius. Dat melden de Amerikaanse klimaatdienst NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) en de VN-weerorganisatie WMO (World Meteorological Organization). NOAA zet de kans dat dit uitgroeit tot een van de sterkste El Niño’s sinds 1950 voor het vierde kwartaal van 2026 op 83 procent. De WMO verwacht voor dat kwartaal een seizoensgemiddelde van ongeveer 3,7 graden, een record. Volgens de organisatie is de kans bijna 100 procent dat het fenomeen aanhoudt tot februari 2027. El Niño is de naam voor een periodieke opwarming van het oppervlaktewater in de tropische Stille Oceaan. Het fenomeen kan het wereldwijde weer enkele jaren beïnvloeden en wisselt zich doorgaans af met het koelere La Niña. Tijdens een El Niño geeft de verwarmde oceaan extra warmte af aan de atmosfeer boven zich. Daardoor kan de gemiddelde temperatuur op aarde tijdelijk verder stijgen, boven op de opwarming die al jaren aan de gang is.

Die cijfers onderstrepen een waarschuwing van klimatoloog Pavol Faško van het Slowaakse hydrometeorologisch instituut SHMÚ (Slovenský hydrometeorologický ústav). Faško zei op 18 oktober in een televisie-interview, in gesprek met presentator Oliver Remiaš, dat 2027 wereldwijd het warmste jaar in de meetgeschiedenis zou kunnen worden. Hij wijt dat vooral aan de combinatie van twee factoren. De langjarige wereldwijde opwarming van de aarde speelt mee, net als het huidige, uitzonderlijk sterke El Niño-fenomeen in de Stille Oceaan. SHMÚ is de nationale weerdienst van Slowakije: het instituut meet en voorspelt er temperatuur, neerslag en extreem weer, en adviseert de overheid daarover. Een jaar geldt internationaal pas als record zodra de grote klimaatdiensten, zoals NOAA, de WMO en het Europese Copernicus-programma, hun eigen metingen onderling hebben vergeleken. Die instanties gebruiken daarbij elk hun eigen rekenmodellen, satellieten en meetstations verspreid over de wereld. Toch komen ze doorgaans tot een onderling vergelijkbaar beeld van het mondiale klimaat.

Faško trekt die waarschuwing ook door naar de internationale klimaatdoelen. Volgens SHMÚ-klimatoloog Faško en de WMO is het onwaarschijnlijk dat de wereldwijde opwarming onder de grens van 1,5 graden Celsius ten opzichte van het pre-industriële niveau blijft. Die grens is het streefdoel uit het klimaatakkoord van Parijs, waarmee landen wereldwijd hebben afgesproken de ernstigste gevolgen van klimaatverandering voor mens en natuur te beperken. De WMO zette die inschatting op 28 mei 2026 in cijfers: de kans dat de wereldwijde temperatuur tussen 2026 en 2030 minstens één jaar tijdelijk boven die grens uitkomt, staat op 91 procent. De kans dat een van die jaren het hitterecord van 2024, het tot dusver warmste jaar ooit gemeten, verbreekt, zet de organisatie op 86 procent.

Het precieze hitterecord van 2027 zelf staat nog niet vast. Dat verandert weinig aan het beeld dat NOAA en de WMO voor de komende maanden schetsen. Zij zien een uitzonderlijk sterk El Niño dat tot in februari 2027 aanhoudt, boven op een klimaat dat al jaren opwarmt.