Demokrati bedekken standbeeld van Sovjetmaarschalk Konev, eigenaar doet aangifte

De Slowaakse oppositiepartij Demokrati heeft in de nacht van 19 op 20 oktober 2026 een standbeeld van de Sovjetmaarschalk Ivan Konev bedekt met een doek. De doek was met rode verf besprenkeld en moest aan bloed doen denken. De partij meldde de actie zelf op sociale media en benadrukte dat het beeld daarbij niet vernield of beschadigd werd. Het beeld staat in het Údolí smrti, wat zoiets betekent als Vallei van de Dood, bij Kružlová, in het district Svidník in het oosten van Slowakije. Het werd begin oktober 2026 onthuld bij het monument voor de Slag om de Dukla-pas. Konev leidde het Sovjetleger dat via die bergpas het toenmalige Tsjecho-Slowakije bevrijdde van de Duitse bezetting. Die veldslag wordt in Slowakije nog jaarlijks herdacht. De Dukla-pas ligt in de Karpaten en vormt al eeuwen een van de belangrijkste doorgangen tussen Polen en het oosten van Slowakije.

Demokrati noemt Konev in een verklaring een symbool van Sovjetbezetting in plaats van bevrijding. De partij wijst hem mede aan als verantwoordelijke voor Slowaakse en Hongaarse slachtoffers, onder meer bij de onderdrukking van de Hongaarse opstand van 1956. Volgens de partij hoort Konev op de vuilnisbelt van de geschiedenis en niet op een voetstuk. Demokrati is een buitenparlementaire oppositiepartij die vooral voormalige ministers en diplomaten verenigt. De partij heeft momenteel geen zetels in het parlement.

Volgens de auteur van het beeld, Slavomír Gibej, heeft hij bij de politie aangifte gedaan wegens onbevoegd handelen met zijn privébezit. Hij wil de zaak ook als strafklacht laten vervolgen tegen de verantwoordelijken van Demokrati. Volgens de SZPB, de Zväz protifašistických bojovníkov, is de actie van Demokrati een ontluistering van een oorlogsmonument voor politieke doeleinden. SZPB-woordvoerder Ján Rohár noemde het gebruik van militaire gedenkplaatsen als middel in een verkiezingscampagne verwerpelijk. De SZPB is de Slowaakse vereniging van antifascistische strijders. Het is de grootste organisatie van voormalige verzetsstrijders en nabestaanden in Slowakije en bewaakt het aandenken aan de strijd tegen het fascisme.

Bij de onthulling van het beeld, op zaterdag 3 oktober 2026, was de Russische ambassadeur in Slowakije, Sergej Andrejev, aanwezig. Ook SZPB-voorzitter Jaroslav Demian was er, naast minister van Landbouw Richard Takáč en Europarlementariër Ľuboš Blaha, beiden van regeringspartij Smer-SD. Smer-SD is de partij van premier Robert Fico en regeert in coalitie met Hlas-SD en de nationalistische SNS. Minister Takáč zei bij die gelegenheid dat het herdenken van wie tegen het fascisme vocht belangrijk is. Hij meldde dat inwoners van de regio en elders in Slowakije geld hadden ingezameld voor het beeld. Later kon hij in het parlement niet zeggen hoeveel het beeld had gekost.

Demokrati beloofde het standbeeld van de openbare ruimte te laten verwijderen als de partij de komende verkiezingen wint. De partij zei zich in het algemeen te blijven verzetten tegen monumenten voor omstreden historische figuren. Die verkiezingen zijn er nog niet uitgeschreven. Zolang Demokrati geen regeringsmacht heeft, blijft het standbeeld staan bij het Dukla-monument in Svidník.